ZUS po II wojnie światowej
Po upadku Powstania Warszawskiego skupiono część personelu Centrali ZUS w Krakowie, co spowodowało, że to właśnie tu podjęto odbudowę Zakładu. 12 stycznia 1945 r. utworzono pierwszą tymczasową dyrekcja odrodzonego ZUSu. Najważniejszym zadaniem, jakie miał wykonać Zakład w pierwszych latach zaraz po wojnie była szybka wypłata rent potrzebującym. Wobec prawie całkowitego zniszczenia ewidencji rencistów, braku pocztowego obrotu pieniężnego, braku dowodów opłaty zus składki polecono ubezpieczalniom społecznym uruchomienie rejestracji rencistów i wypłatę świadczeń, po tym, jak wypełnili odpowiednie zus druki. Już w rok po zakończeniu wojny wypłacano około 230 000 rent rodzinnych rencistom na podstawie wstępnej rejestracji. Od 17 września 1946 r. Centrala zus całkowicie zniszczona w czasie wojny na nowo zaczęła funkcjonować w Warszawie. W powojennej Polsce na funkcjonowanie zus niezwykle duży wpływ wywierała polityka. Zakład stał się elementem centralnej gospodarki planowanej, czyli zlikwidowano samodzielność oraz porzucono przedwojenną filozofię działania. W 1950 r. zniesiono całkowicie fundusze ubezpieczeniowe, natomiast dochody i wydatki zus stały się częścią budżetu państwowego. Zlikwidowano całkowicie lokalne ubezpieczalnie społeczne, na koszt wojewódzkich i obwodowych oddziałów zus. Kolejno w 1951 roku zlikwidowano Państwowy Zakład Emerytalny, który zajmował się wypłacaniem emerytur funkcjonariuszom państwowym i wojskowym. Trzy lata później wprowadzono dekret o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.